
एजेन्सी । अमेरिकामा गरिएको एउटा ठूलो अध्ययनअनुसार रातो मासु, विशेषगरी प्रशोधित (प्रोसेस्ड) मासु धेरै सेवन गर्दा मधुमेह हुने सम्भावना झन्डै ५० प्रतिशतसम्म बढ्न सक्ने देखिएको छ। उक्त अध्ययन ब्रिटिश जर्नल अफ न्यूट्रिशनमा प्रकाशित भएको हो।
अध्ययनले के देखायो भने, रातो मासुको प्रत्येक अतिरिक्त परिकार (सर्भिङ) थपिँदै जाँदा मधुमेहको जोखिम पनि बढ्दै जान्छ। तर केही मात्रामा रातो मासुको सट्टा सिमी, बदाम, कुखुराको मासु वा माछा जस्ता स्वास्थ्यकर प्रोटिनयुक्त खानेकुरा प्रयोग गर्दा मधुमेहको जोखिम कम गर्न मद्दत पुग्ने बताइएको छ।
रातो मासुमा प्रोटिन, आइरन र भिटामिन जस्ता आवश्यक पोषक तत्व पाइए पनि यसको धेरै र बारम्बार सेवनले रगतमा चिनीको मात्रा नियन्त्रण गर्ने प्रक्रियामा नकारात्मक असर पार्न सक्छ। शरीरमा रगतमा रहेको ग्लुकोजको स्तर नियन्त्रण गर्ने मुख्य हर्मोन इन्सुलिन हो, जसले कोषिकालाई रगतबाट चिनी अवशोषण गर्न मद्दत गर्छ। तर लामो समयसम्म रगतमा चिनीको मात्रा बढिरहँदा टाइप–२ मधुमेहको जोखिम बढ्न सक्छ।
रातो मासुले कसरी बढाउँछ रगतमा चिनी ?
रातो मासुमा कार्बोहाइड्रेट हुँदैन, त्यसैले रोटी, भात वा मिठाइ जस्तो तुरुन्तै रगतमा चिनी बढाउने असर यसले गर्दैन। तर शरीरभित्र हुने केही प्रक्रियामार्फत यसले अप्रत्यक्ष रूपमा रगतमा चिनीको मात्रा बढाउन सक्छ।
जब हामी रातो मासु खान्छौँ, शरीरले त्यसमा भएको प्रोटिनलाई पचाएर एमिनो एसिडमा परिवर्तन गर्छ। त्यसपछि कलेजोले तीमध्ये केही अतिरिक्त एमिनो एसिडलाई ग्लुकोनिओजेनेसिस भन्ने प्रक्रियामार्फत ग्लुकोज (चिनी) मा परिवर्तन गर्न सक्छ। यस प्रक्रियाले शरीरलाई कार्बोहाइड्रेटबाहेक अन्य स्रोतबाट पनि चिनी उत्पादन गर्न सक्षम बनाउँछ।
यस कारण, धेरै प्रोटिनयुक्त भोजन खाएपछि केही घण्टापछि बिस्तारै रगतमा चिनीको मात्रा बढ्न सक्ने चिकित्सकहरू बताउँछन्।
प्रोटिनले हर्मोनमा पनि पार्न सक्छ असर
धेरै मात्रामा प्रोटिन सेवन गर्दा रगतमा चिनी नियन्त्रित गर्ने केही हर्मोनहरूमा पनि असर पर्न सक्छ। तीमध्ये एक ग्लुकागोन हो। प्रोटिन खाएपछि शरीरले ग्लुकागोन हर्मोन निकाल्न सक्छ, जसले कलेजोलाई सञ्चित ग्लुकोज रगतमा पठाउन संकेत दिन्छ। यस प्रक्रियाले शरीरमा ऊर्जा सन्तुलन कायम राख्न मद्दत गरे पनि उच्च प्रोटिनयुक्त भोजनपछि रगतमा चिनी बिस्तारै बढ्न सक्छ।
रातो मासुले सूजन (इन्फ्लेमेसन) पनि बढाउन सक्छ
प्रशोधित रातो मासुमा नाइट्रेट, संरक्षक पदार्थ र धेरै सोडियमजस्ता थप सामग्री हुन्छन्, जसले शरीरमा सूजन बढाउन सक्छ। दीर्घकालीन हल्का सूजनले शरीरको चयापचय प्रक्रियामा अवरोध ल्याउने र इन्सुलिन प्रतिरोध बढाउने सम्भावना हुन्छ।
यसका साथै धेरै प्रशोधित मासुमा अस्वस्थकर बोसोको मात्रा पनि बढी हुन्छ, जसले तौल बढाउने र पेट वरिपरि बोसो जम्ने समस्या निम्त्याउन सक्छ। विशेषगरी कम्मर वरिपरि जम्ने बोसो मधुमेहको प्रमुख जोखिम कारक मानिन्छ।
बोसोको प्रभाव
रातो मासुमा पाइने सैचुरेटेड फ्याट पनि मधुमेहसँग जोडिएको अर्को कारण हो। यस्तो बोसोले शरीरको ग्लुकोज नियन्त्रण गर्ने क्षमतामा असर पार्न सक्छ र प्यान्क्रियाजमा इन्सुलिन उत्पादन गर्ने कोषिकाको काममा नकारात्मक प्रभाव पार्न सक्छ।
लामो समयसम्म यस्तो दबाब रहँदा शरीरको चिनी नियन्त्रण प्रणाली कमजोर हुन सक्छ र अन्ततः विभिन्न मेटाबोलिक रोग, विशेषगरी टाइप–२ मधुमेहको जोखिम बढ्न सक्छ।