डाक्टर आर्टिकल

स्तन क्यान्सरको जाँच आफै कसरी गर्ने ? डा. राजेन्द्र बरालको ‘आइडिया’

नेपालमा महिलालाई हुने क्यान्सरमध्ये स्तन क्यान्सर दोस्रो नम्बरमा पर्छ । पाठेघरको मुखमा हुने क्यान्सर सबैभन्दा बढी हुन्छ । क्यान्सर भयानक रोग भएपनि समयमै उपचार गर्न सके पूर्णरुपमा निको हुन्छ ।

ख्याल गर्नु भएको छ ? तपाईँको बच्चामा पनि ‘फाइमोसिस’को समस्या हुनसक्छ

‘फाइमोसिस’ हुँदा पिसाव निस्कने बाहिरको बाटो पनि साँघुरो बनाउछ । बाहिरको बाटो अर्थात छाला नखुलेको कारणले गर्दा त्यो भित्र युरेथ्रो मेटस हुन्छ । पिसावको थैलोमा इन्फेक्सन हुन पुग्छ । त्यो भन्दा पनि हेलचेक्राई गर्यो भने त्यसको असर मिर्गौला सम्म पनि पुग्छ ।

थाइराइड के हो ? कसरी जोगिने ?

कतिपयले थाइराइड रोग भन्छन् तर थाइराइड रोग होइन । थाइराइड शरीरमा हुने एक प्रकारको ग्रन्थी हो । यो हाम्रो शरीरको घाटीमा हुन्छ । यो ग्रन्थीले थाइराइड हर्मोन बनाउँछ ।

आयुर्वेदिक औषधिको रुपमा यसरी प्रयोग गर्न सकिन्छ तुलसी

प्रायः तुलसीको पात, फूल तथा बीजलाई नै औषधिका रूपमा प्रयोग गरिन्छ । आयुर्वेदमा तुलसीलाई विभिन्न रोगमा एकल रूपमा वा अरू द्रव्यसंग मिसाएर दिइन्छ । तुलसीको प्रयोग हुने केही रोगहरू यसप्रकारका छन् :

वैदेशिक रोजगारीमा जानेलाई शारीरिक संगै मानसिक स्वास्थ्य परीक्षण गरिनुपर्छ

मानसिक समस्या भनेको मन डराउने, धडकन बढने, आत्तिने, निद्रा नलाग्ने, पेट दुख्ने , टाउको दुख्ने नै हो । त्यस्ता समस्या शारीरिक परीक्षणबाट पत्ता लाग्दैन । वा ल्यावटेष्टमा पनि रिपोर्ट ‘नर्मल’नै आउछ । मनोवैज्ञानिक भाषामा यसलाई ‘एन्जाइटी डिसअर्डर’ भनिन्छ । एन्जायटी डिसअर्डर सामान्य औषधि र काउन्सीलिङबाट पनि निको हुन्छ । तर थाह नहुदा कम्पनीले जागीरबाट बर्खास्त गर्छ , अनि निरास हुदै नेपाल फर्कनु पर्छ ।

‘श्रद्धेय डाक्टर साहेब ! आफुलाई म मर्दैछु भन्ने कहिल्यै नसोंच्नुहोला’

आधुनिक बिज्ञानले दिएको एक्सपायर डेटलाई खारेज गरेर यस्ता साधकको भर पर्नुहोस जसले संजीवनीबुटी, हिमाली जल, प्राणी उत्पादन आदिको प्रयोग गरेर कहिल्यै नमर्ने महर्षी बनाउन सकुन । त्यो सम्भब छ । कुनै पनि कुरा बिकल्पबिहिन हुँदैन भने बिकल्पको प्रयोग किन नगर्ने ? के थाहा ? पित्तथैलीको क्यान्सरलाई भालुको पित्तले पो निर्मुल गर्छ कि ? प्रकृतिलाई बचाइरहेको हिमाली जडिबुटीले तपाईलाई नबचाउनुको कुनै कारण छैन ।

ब्रोङ्किएलआज्मा अर्थात दम खोकीको समस्या के हो ? कसरी देखा पर्छ ?

फोक्सोको ठुला श्वास प्रश्वास नलीमा एलर्जीले गर्दा उत्पन्न हुने ‘इन्फ्लामेटरी रेस्पोन्स’ अर्थात श्वास प्रश्वास नली साघुँरिन गई श्वास प्रश्वास प्रक्रियामा उत्पन्न हुने एक प्रकारको कठिनाईलाई ब्रोङ्किएलआज्मा भनिन्छ । अर्को शब्दमा यसलाई दम खोकीको समस्या भनेर पनि बुझ्न सकिन्छ ।

के नेपालमा औलोको प्रकोप घट्दै गएको हो ?

पलाज्मोडियम नोलेसी सबैभन्दा पछि थाहा भएको औलोको प्रजातिमा पर्दछ । यो बिशेष गरेर दक्षिण पूर्वी एशियाली देशहरुमा सिमित जस्तो देखिन्छ। नेपालमा हालसम्म यसको जाँच गरेको पाहिदैन। तर नेपालका युवाहरु रोजगारीको अवसर खोज्दै मलेशिया जान थालेपछि भने यो प्रजातिको औलोको जोखिम पनि बढ्दै गैरहेको छ। तसर्थ नेपाल सरकारले ढिलाई नगरी पलाज्मोडियम नोलेसी औलोको जाँच गर्ने सुबिधा उपलब्द गराउन जरुरी छ।

चिकित्सकप्रति बदलिँदो सामाजिक व्यवहार : को कति दोषी ?

एक चिकित्सक भएको नाताले अरूले औँला देखाउनु भन्दा पहिले हामी बीचमै रहेका सम्भावित कमजोरीहरू र क्रमशः समाज र राज्य पक्षका त्रुटिहरू केलाउनु उचित होला । तर सम्पूर्ण मानव-समाज र सबै चिकित्सकलाई भने एउटै कित्तामा हालेर हेर्न कुनै हालतमा मिल्दैन ।

प्रसूतिपछि रगत बग्ने समस्या रोक्ने ‘कन्डम टेम्पोनेड’ के हो ?

यो निक्कै नै उपयोगी छ । विभिन्न अध्ययन्हरुले अनुसार ८० देखि १०० प्रतिशत प्रभावकारी देखिन्छ । यसको प्रयोगले गर्भासय नै निकाल्नु पर्ने (हिस्टेरेक्टोमी) हुन बाट बचाउँछ ।